Stanisław Smykała - działacz ludowy, społecznik, promotor kultury - założyciel zespołu tańca ludowego i amatorskiego teatru w Rudnej Małej - urodził się 4 listopada 1906 roku w Zaczerniu. Od wczesnej młodości aktywnie brał udział w życiu społecznym Zaczernia i w 1926 roku został jednym z inicjatorów powstania Koła Młodzieży (tj. pierwszej organizacji młodzieżowej w tej miejscowości), a następnie został sekretarzem grupy męskiej tego koła liczącej ponad 50 członków. W okresie międzywojennym Koło Młodzieży prowadziło również działalność teatralną, która pełniła istotną funkcję rozrywkową i oświatową w życiu wsi. Jednym z reżyserów sztuk teatralnych był m. innymi Stanisław Smykała.
W 1934 roku ożenił się ze Stefanią Ćwirlej i zamieszkał na stałe w Rudnej Małej. Do czasu wybuchu II wojny światowej Stanisław Smykała był prezesem Związku Strzeleckiego i organizował różne imprezy w tym zakresie. Po wyzwoleniu założył amatorski teatr, w którym wystawiał sztuki z udziałem młodzieży wiejskiej. Stanisław Smykała był przewodniczącym Komitetu Budowy Szkoły Podstawowej w Rudnej Małej i osobiście starał się o środki na ten cel. Był również inicjatorem budowy Domu Ludowego i pozyskał także na ten cel środki finansowe. Po 1948 roku młodzież zbierała się w tzw. baraku, który został pozyskany dzięki zaangażowaniu Stanisława Smykały. Barak postawiono obok Szkoły Podstawowej i w nim odbywały się wszystkie próby do sztuk teatralnych oraz przedstawienia i inne występy. W 1957 roku Stanisław Smykała został prezesem Ochotniczej Straży Pożarnej w Rudnej Małej i rozkręcił działalność kulturalną na znacznie większą skalę. Wtedy też rozpoczęto wystawianie sztuk teatralnych w Remizie OSP. Dodatkowo na początku lat 50. XX wieku stworzył Zespół Tańca Ludowego, którego był wieloletnim kierownikiem. Zespół ten występował na wielu imprezach wiejskich w Rudnej Małej i okolicznych miejscowościach. Stanisław Smykała był wiekim społecznikiem i promotorem kultury w Rudnej Małej. W czasie okupacji Stanisław Smykała działał pod pseudonimem "Zrąb" w Armii Krajowej w plutonie Rudna Mała - Rogoźnica - Pogwizdów, którego dowódcą był ppor. Władysław Dynia ps. Dorsz. Smykała przechowywał w ulu na terenie swojej posesji meldunki i rozkazy dotyczące plutonu oraz zorganizował w tajemnicy na cmentarzu w Zaczerniu, razem z księdzem proboszczem z Rudnej Wielkiej, pogrzeb żołnierza AK zamordowanego przez Gestapo. Ponadto brał udział w akcji "Burza". Stanisław Smykała pod koniec lat czterdziestych XX wieku rozpoczął pracę zawodową w Zarządzie Wojewódzkim Związku Samopomocy Chłopskiej w Rzeszowie. Przez kilka lat był kierownikiem wydziału kultury. Następnie pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Wojewódzkiego Związku Samopomocy Chłopskiej. Kolejny etap pracy zawodowej to funkcja sekretarza Komitetu Powiatowego Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w Rzeszowie. Pracę zakończył jako instruktor ds. kultury w Komitecie Wojewódzkim ZSL w Rzeszowie. Stanisław Smykała, wykonując pracę zawodową, prowadził szeroką działalność społeczno - kulturalną na terenie całego dawnego województwa rzeszowskiego. Prowadził nadzór i kierował zespołami ludowymi i grupami teatralnymi nie tylko z powiatu rzeszowskiego, ale i z terenu całego województwa. Na początku lat 50. XX wieku Stanisław Smykała rozpoczął organizowanie biblioteki wiejskiej. Osoby wyznaczone przez Smykałę przeszły przez wieś i zebrały od mieszkańców większość książek, jakimi dysponowali. Takie były początki biblioteki i czytelni. Później zakupiono szafę, sporządzono spis tych książek i rozpoczęto wypożyczanie dla mieszkańców. Stanisław Smykała postarał się o dodatkowe ilości książek z tzw. przydziałów wojewódzkich i tak w połowie lat 50. XX wieku zbiór liczył już około 3 tysiące pozycji. Jako ciekawostkę należy podać fakt, iż w 1953 roku do biblioteki przyjechała kontrola z Województwa. Kontrolerzy nakazali wydać z księgozbioru na podstawie spisu ponad 100 książek, których z uwagi na panujący ustrój nie można było wypożyczać. Decyzją Smykały oddano tylko część książek, a co do pozostałych to podano, że zostały wypożyczone i na podstawie ewidencji nie zostały jeszcze zwrócone. Zespół tańca ludowego, kierowany przez Stanisława Smykałę, jako przedstawiciel województwa rzeszowskiego wziął udział w dożynkach centralnych, które odbyły się m. innymi w Warszawie i Szczecinie (lata 50. XX wieku). Ponadto zespół gościł na Festiwalu Młodzieży i Studentów w Warszawie w 1955 roku. Także grupa teatralna odnosiła sukcesy, wystawiając mi.in. sztukę pt. "Pieją koguty," wygrała eliminacje wojewódzkie zespołów amatorskich organizowane przez Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie i została zakwalifikowana do zawodów cetralnych, które miały odbyć się w Warszawie. Jednak z nieznanych przyczyn wyjazd nie doszedł do skutku. Grupa miała w swoim repertuarze również sztuki znanych autorów. Wystawiano utwory Moliera pt. "Skąpiec" i "Lekarz mimo woli" oraz inne utwory klasyczne i współczesne z lat 50. i 60. XX wieku ("Karpaccy górale", "Wesele Zosi" i "Żyd w beczce"). Ponadto zawsze w repertuarze grupy były "Jasełka", które wystawiano na różnych imprezach wiejskich i kościelnych. W okresie od końca lat 40. do początku lat 70. XX wieku Stanisław Smykała organizował m. in. budowę drogi, Komitet Budowy Szkoły Podstawowej i Domu Ludowego w Rudnej Małej. Działał na rzecz elektryfikacji wsi i utworzył komitet elektryfikacji, przy pomocy którego w całej miejscowości podłączono energię elektryczną. Ponadto doprowadził do uruchomienia linii autobusowej MPK nr 20 łączącej Rudną Małą z Rzeszowem oraz Ośrodka Zdrowia, który do dzisiaj funkcjonuje w Domu Ludowym. Stanisław Smykała w trakcie pracy zawodowej otrzymał wiele medali i odznaczeń doceniajacych jego zaangażowanie jako społecznika i działacza ludowego, w tym m.in. Odznakę dla Zasłużonego Działacza Kultury, Odznakę za Zasługi dla Pożarnictwa, Krzyż partyzancki - Za Polskę, Wolność i Lud, a także Krzyż X - lecia Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Stanisław Smykała po długoletniej pracy zawodowej przeszedł na emeryturę w 1968 roku. Jednak nie zaprzestał działalności społecznej i pracy z młodzieżą z Rudnej Małej i okolicznych miejscowościach. Pomagał dalej w organizacji występów zespołu tańca ludowego i grup tanecznych na imprezach wiejskich i spotkaniach związanych z ruchem ludowym w dawnym województwie rzeszowskim. W ostatnich latach życia ciężka choroba uniemożliwiła mu realizację wszystkich planów dotyczących rozwoju życia kulturalnego w Rudnej Małej. Stanisław Smykała całe życie był wielkim miłośnikiem książek, czasopism i gazet. Czytał bardzo dużo i wszędzie w jego otoczeniu znajdowały się liczne książki i inne wydawnictwa. Swoją wiedzę w dużym stopniu czerpał z literatury polskiej i przekazywał ją młodzieży, z którą tak dobrze się rozumiał przez wiele lat pracy zawodowej i społecznej. Zmarł 14 marca 1977 roku w wieku 71 lat i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Rudnej Wielkiej. Opr. Alicja Bednarz - prezes Towarzystwa Przyjaciów Rudnej Małej
W dniu 11 listopada 2009 roku o godzinie 12.00 w Domu Ludowym w Rudnej Małej zostanie odsłonięta i poświęcona tablica upamiętniająca postać Stanisława Smykały. Uroczystości zostaną zorganizowane przez Towarzystwo Przyjaciół Rudnej Małej imienia Stanisława Smykały oraz Burmistrza Głogowa Małopolskiego - Kazimierza Rokitę. Autor artykułów poświęconych cyklowi wspomnień o Stanisławie Smykale w swoim opracowaniu korzystał z następujących źródeł: 1. Zaczernie dawniej i dziś, praca zbiorowa pod patronatem UG w Trzebownisku oraz muzeum okręgowego w Rzeszowie i Towarzystwa Przyjaciół Zaczernia - 1988 r., 2. ZWZ AK obwód Rzeszów 1939 - 1945, autor Franciszek Sagan, wydanie Rzeszów 2000 r., 3.Wspomnienia mieszkańców Rudnej Małej (Balbina Niemiec, Władysław Sala, Władysław Mierzwa, Roman Gancarz, Edward Pado, Julia Dynia, Urszula Krukowska). 
        |